Piyasa Notları – 26 Temmuz 19.00

İran ile ABD arasındaki koşullu saldırı arası Hürmüz’de geçici koridor planı görüşmelerini hızlandırırken Katar denizcilik faaliyetlerini yeniden başlattı. Ancak boğazın denetimi, Babülmendep riski ve Husi saldırıları belirsizliği koruyor. Çin’in Kuşak ve Yol yeşil enerji finansmanı rekor kırarken yapay zeka yatırımlarındaki borçlanma ve olası El Niño’nun ekonomik maliyetleri de enerji gündeminde öne çıktı.

İran, ABD saldırmadıkça karşılık vermeyeceğini bildirdi

Üst düzey bir İranlı yetkili, ABD’nin cuma günü başlattığı saldırı arasını koruması hâlinde Tahran’ın da saldırılarını durduracağını söyledi. Taraflar ikinci günü karşılıklı ateş açmadan tamamladı. Açıklama koşullu bir duraklamaya işaret ediyor; resmî ateşkes veya Hürmüz anlaşması henüz bulunmuyor.

Hürmüz için İran ve Umman sularını ayıran geçiş planı görüşülüyor

Umman’ın Tahran’daki iki günlük temaslarında, gemilerin İran ve Umman sularındaki ayrı koridorlardan geçirilmesini öngören geçici plan üzerinde ilerleme sağlandığı bildirildi. İran boğazın kapalı olduğunu söylemeyi sürdürüyor. Görüşmelerin sonuçlanması hâlinde petrol ve LNG akışının hangi otorite tarafından denetleneceği belirleyici olacak.

Katar tüm denizcilik faaliyetlerini yeniden başlattı

Katar Ulaştırma Bakanlığı, tüm gemi ve deniz taşıtlarının normal faaliyetlerine 26 Temmuz itibarıyla dönebileceğini açıkladı. Karar Katar kara sularındaki kısıtlamaları kaldırıyor; Hürmüz’deki geçiş rejiminin değiştiği anlamına gelmiyor. Operatörlerden yürürlükteki güvenlik talimatlarına uymaları istendi.

Husi saldırıları Körfez borsalarında satış getirdi

Suudi Arabistan endeksi yüzde 0,3 gerilerken Saudi Aramco hissesi yüzde 0,9 düştü. Katar endeksi yüzde 0,3, Mısır’ın EGX30 endeksi yüzde 1 kaybetti. Piyasa hareketinde Kızıldeniz’deki saldırılar ve bölgesel çatışmanın ikinci cepheye yayılması etkili oldu; hafta sonu nedeniyle petrol vadeli işlemleri kapalıydı.

Çin’in Kuşak ve Yol yeşil enerji finansmanı 20,1 milyar dolara çıktı

Araştırmaya göre Çin’in Kuşak ve Yol kapsamındaki yeşil enerji anlaşmaları ilk yarıda 20,1 milyar dolarla 2025’in tamamını aştı. Tutarın 11,8 milyar doları inşaat sözleşmelerinden, 8,3 milyar doları yatırımlardan oluştu. Toplam Kuşak ve Yol işlem hacmi 126,3 milyar dolarlık ilk yarı rekoruna ulaştı.

İran-Ermenistan enerji iş birliğinde gaz ticareti ve bölgesel şebeke gündemde

İran ile Ermenistan, doğal gaz ticareti için yeni çerçeve ve ortak teknik çalışma grubu üzerinde anlaştı. Görüşmelerde geciken üçüncü elektrik iletim hattı, Meghri hidroelektrik projesi ve İran-Ermenistan-Gürcistan-Rusya elektrik koridoru da ele alındı. Finansman ve bağlayıcı uygulama takvimi açıklanmadı.

Moody’s, yapay zekâ altyapısındaki borçlanmaya karşı uyardı

Moody’s’e göre altı büyük teknoloji şirketinin doğrudan borcu yaklaşık 460 milyar, kira taahhütleri 1,2 trilyon dolara ulaştı. Henüz başlamamış veri merkezi kiralarının tutarı 820 milyar doların üzerinde. Kuruluş, 2026 yapay zekâ altyapı harcamasını 785 milyar dolar olarak öngörüyor. Bu bir kredi riski analizidir.

AfDB, “süper El Niño”nun Afrika’ya maliyetini 10–20 milyar dolar hesapladı

Afrika Kalkınma Bankasının iklim sorumlusuna göre güçlü El Niño, en ağır etkilenecek ülkelerin millî gelirini yüzde 1–2 azaltabilir. Kuraklık, sel, enerji ve su altyapısı hasarları ile tarımsal kayıpların toplam ekonomik maliyetinin 10–20 milyar dolara ulaşabileceği tahmin ediliyor. Bu gerçekleşmiş zarar değil, risk senaryosudur.

Suudi petrolünün alternatif çıkışı Babülmendep’e bağımlı hâle geliyor

Wall Street Journal’ın analizine göre Hürmüz riski nedeniyle Kızıldeniz’e yönlendirilen Suudi petrolü, Husi saldırıları sonrasında Babülmendep’te ikinci bir darboğazla karşılaşıyor. Süveyş üzerinden ters yönde ve Ümit Burnu çevresinde taşıma seçenekleri daha uzun ve maliyetli. Bu yeni operasyonel karar değil, lojistik risk analizidir.

İran, Suudi Arabistan-Husi çatışmasında arabuluculuk önerdi

İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, Yemen ihtilafının askerî çözümü bulunmadığını ve Tahran’ın Suudi Arabistan ile Husiler arasındaki diyaloğa yardımcı olmaya hazır olduğunu söyledi. Herhangi bir müzakere formatı veya Suudi kabulü açıklanmadı; gelişme fiilî arabuluculuk sürecinden ziyade diplomatik teklif niteliğinde.

Pazartesi petrol açılışı: Karşılıklı saldırı arasının sürmesi fiyatları aşağı çekebilir. Hürmüz’ün kapalı kalması, Jizan’daki belirsizlik ve Babülmendep riski ise düşüşü sınırlayabilir.

Hürmüz’ün yönetimi: Görüşmelerde yalnızca geçişin yeniden başlaması deği, koridorların konumu, denetim yetkisi, ücretlendirme ve ihlal halinde uygulanacak mekanizma izlenmeli.