Piyasa Notları – 23 Temmuz 07.00
Jeopolitik gerilimler enerji ticaretinin ana güzergâhlarını yeniden şekillendirirken petrol, LNG ve rafine ürün piyasalarında arz endişeleri derinleşti. Aynı dönemde veri merkezlerinin hızla büyüyen elektrik ihtiyacı şebeke güvenliği, tüketici faturaları ve yeni üretim yatırımlarını gündemin merkezine taşıdı.
Petrol 96 dolarla altı haftanın zirvesinde
Brent, ABD’nin İran’a yönelik yeni saldırıları ve Husilerin Kızıldeniz’de petrol tankerlerini hedef almasıyla yüzde 2 yükselerek 96 dolara çıktı. WTI yüzde 1,7 artışla 88,27 doları gördü. ABD ham petrol stoklarının beklentilerin aksine 2 milyon varil artması fiyat yükselişini sınırladı.
Rafineri piyasasında yeni arz krizi riski
Hürmüz ve Kızıldeniz’deki kesintiler ile Rusya’nın dizel ihracat yasağı, küresel akaryakıt arzını sıkılaştırdı. Asya’da dizel ve jet yakıtı rafineri marjları savaş öncesindeki 20 dolar seviyesinden varil başına 65 doların üzerine çıktı. ABD ve Avrupa rafinerilerinin üretimi artırma kapasitesi ise sınırlı.
Çin tankerleri Babülmendep’e yöneldi
Unipec tarafından kiralanan iki Çin VLCC’si, Yanbu’dan yükledikleri toplam 4 milyon varil Suudi petrolüyle Babülmendep üzerinden Kızıldeniz’den çıkmaya hazırlanıyor. Hareket, Husilerin Suudi gemilerine yönelik abluka ve saldırı tehdidine rağmen gerçekleşiyor; Körfez’de ise 253 tankerin biriktiği belirtiliyor.
Katar LNG’de mücbir sebebi uzatmaya hazırlanıyor
QatarEnergy’nin LNG teslimatlarındaki mücbir sebep uygulamasını ekim ortasına kadar uzatmaya hazırlandığı bildirildi. Katar küresel LNG arzının yaklaşık yüzde 20’sini sağlıyor ve ihracat için Hürmüz Boğazı’na bağımlı.
QatarEnergy’nin mücbir sebebi ekim ortasına uzatacağı iddiası Bloomberg kaynaklı; şirket açıklaması henüz yok.
Veri merkezleri ABD şebekesinde 3 GW yük düşürdü
Kuzey Virginia’daki bir iletim hattının devreden çıkması üzerine veri merkezleri yedek kaynaklara geçti ve PJM şebekesinden 3 GW’tan fazla talep aniden çekildi. Yaklaşık 10 dakika süren gerilim ve frekans bozulması Washington’dan Chicago’ya kadar hissedildi; kalıcı güvenilirlik sorunu yaşanmadı.
OpenAI 25 yıllık elektrik anlaşması imzaladı
Southern Company iştiraki, OpenAI’ın Georgia eyaletindeki Effingham County’de planladığı yeni proje için 25 yıllık elektrik tedarik anlaşmasına gitti. Anlaşma, büyüyen veri merkezlerinin gerektirdiği üretim ve şebeke yatırımlarının maliyetini teknoloji şirketleriyle elektrik tüketicileri arasında paylaştırma tartışmasını güçlendiriyor.
OpenAI veri merkezi geri dönüşümlü sudan vazgeçti
OpenAI ve NEXTDC, Batı Sidney’de planlanan 612 MW’lık S7 veri merkezini geri dönüştürülmüş suyla soğutma planını gerekli boru hattı izninin bulunmaması nedeniyle bıraktı. Bunun yerine su kullanmayan ancak daha fazla elektrik tüketen soğutma sistemi uygulanacak.
Britanya’nın en büyük kara RES’i 1 GW’a çıkacak
Scottish Power, Whitelee Rüzgâr Santrali’ni 1,5 milyar sterlinlik yatırımla yenileyecek. Mevcut 215 türbinin yerine daha büyük 124 türbin kurulacak; kapasite yaklaşık iki kat artarak 1 GW’a yaklaşacak. Yaklaşık 650 bin haneye yetecek üretim sağlayacak çalışmaların 2030–2035 döneminde yapılması planlanıyor.
ABD ile Suudi Arabistan nükleer anlaşmayı imzaladı
Akşam bültenindeki taslak anlaşma imza aşamasına geçti. Otuz yıllık “123 Anlaşması”, Suudi Arabistan’ın ABD teknolojisiyle reaktör kurmasının ve belirli koşullarda uranyum zenginleştirmesinin önünü açıyor. Metnin IAEA Ek Protokolü’nü içermemesi yayılma riskine ilişkin eleştirileri artırdı.
ABD denizlerde nükleer santrali değerlendirecek
ABD Deniz Mineralleri İdaresi ile Nükleer Düzenleme Komisyonu, federal sulardaki olası nükleer enerji projelerinin denetimi için iş birliği anlaşması imzaladı. Henüz ticari bir proje açıklanmadı. Girişim, ABD’nin veri merkezleri kaynaklı talebi karşılamak amacıyla nükleer kapasiteyi 2050’ye kadar dört katına çıkarma hedefinin parçası.
ABD veri merkezleri için elektrik maliyeti taahhüdünü genişletiyor
Trump yönetimi, veri merkezlerinin şebeke yatırımları ve artan elektrik talebi nedeniyle hane faturalarını yükseltmemesini amaçlayan “Tüketiciyi Koruma Taahhüdü”nü genişletmeye hazırlanıyor. Bağlayıcı olmayan düzenlemede büyük tüketicilerin standart tarifenin üzerinde ödeme yapması öngörülüyor.
Santos üretim tahminini düşürdü
Avustralyalı Santos, siklon ve hava koşullarına bağlı operasyonel kesintiler nedeniyle 2026 üretim tahminini 101–111 milyon varil petrol eşdeğerinden 99–105 milyon varil aralığına çekti. İkinci çeyrek satış geliri yüzde 5 artarak 1,35 milyar dolara çıksa da piyasa beklentisinin altında kaldı.
Dynagas’a Rus LNG’si için istisna gündemde
Financial Times’a konuşan diplomatlara göre Yamal LNG’ye taşıma hizmeti veren Yunan Dynagas, AB’nin yeni Rusya yaptırımları kapsamında faaliyetlerini sürdürebilecek. Planlanan istisna, Rus LNG ticaretinin 2027’den itibaren yasaklanması hedefi ile Avrupa’nın enerji ve deniz taşımacılığı çıkarları arasındaki gerilimi gösteriyor.
Dynagas istisnası FT’nin diplomatlara dayandırdığı bilgilerden oluşuyor. AB yaptırım metni kesinleştiğinde yeniden bakmak gerekiyor.
Saipem-Subsea7 birleşmesine AB incelemesi
Avrupa Komisyonu, Saipem ile Subsea7’nin birleşmesinin deniz altı enerji mühendisliğinde fiyatları yükseltip rekabet ve inovasyonu azaltabileceği gerekçesiyle kapsamlı soruşturma başlattı. Türkiye Rekabet Kurumu aynı birleşmeye onay verirken AB’nin nihai karar tarihi 26 Kasım olarak belirlendi.
IEA Kritik Mineraller Görünümü: Rapora göre kritik mineral fiyatları 2025 ve 2026 başında yeniden yükseldi; bakır, alüminyum ve kalay fiyatları Ocak 2025–Nisan 2026 arasında yaklaşık üçte bir arttı. Tedarik yoğunlaşması ve yeni yatırım ihtiyacı gün içinde ayrıntılı izlenmeli.
Küresel akaryakıt fiyatları: Rusya’nın dizel yasağı ile Hürmüz ve Kızıldeniz kesintilerinin aynı anda sürmesi, ham petrolden çok ürün fiyatlarında yeni sıçrama riski yaratıyor.
PJM olayı: Veri merkezlerinin aynı anda şebekeden ayrılması, üretim yetersizliğinden farklı bir sistem riski oluşturuyor; düzenleyici müdahale ve yeni bağlantı şartları beklenebilir.